مسلم را با واقعيت حيات تطبيق دهد . ( 1 ) ولى چه كسى ميتواند پيشوائى مسلمانان را متعهد گردد و ادارهء امور ميهن اسلامى را وظيفه‌دار شود ، پاسخ آن را بايستى از امير المؤمنين ( ع ) شنيد كه صفات خليفه را بروشنى ، بيان مىكند و ميفرمايد : ( شما ميدانيد كه خليفه نبايد در نگهبانى نواميس و خون و اموال عمومى و احكام اسلامى و اجراى وظايف زمامدارى ، كوتاهى ورزد و سرمايهء مردم را غارت كند و نبايد در امر رهبرى ناآگاه و بىدانش باشد و مردم را بگمراهى اندازد و نبايستى ستمكار و تجاوزگر باشد و پيوندهاى اجتماعى را از هم بگسلد و ثروت عمومى را حيف و ميل كند و گروهى را بر ديگران برترى دهد و نبايد رشوه‌خوار باشد و حقوق مردم را پامال كند و خليفه بايستى حدود اسلامى را اجرا كند و هيچ تبهكارى را بدون كيفر نگذارد و هيچ سنتى از فرمانهاى اسلامى را بلا اجرا نگذارد كه در اين صورت امت اسلامى تباه ميگردد ) « 1 » پس در نظر على ( ع ) ، كسى ميتواند امور مسلمانان و حفظ مصالح و شئون آنها را عهده‌دار شود كه دستى گشاده در امر رهبرى داشته باشد و به هيچ روى در انجام اين مسئوليت بزرگ كوتاهى نورزد و به نيازمنديهاى مردم آگاه باشد و سرمايه‌هاى عمومى را به غارت نكشد و رشوه نگيرد و حدود الهى و سنت‌هاى پيامبر را معطل نگذارد و چنانچه پيشواى اسلامى از چنين صفات بارز و مشخصات ارزنده‌اى بر كنار باشد ، جامعهء مسلمين در روزگار او با سيل بنيان كن بدبختىها و سيه‌روزيها مواجه ميشوند و اندوه و انحراف بر محيط اسلامى سايه مىافكند . قرآن حكيم هم گوياى چنين حقيقتى در داستان حضرت ابراهيم

--> ( 1 ) - نهج البلاغه ، شرح محمد عبده 2 / 19